Bu yazımız da ulusal bayram ve genel tatil günlerinin ne olduğu, bu günlerde çalışan işçilerin alacak hakkı, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapan işçinin ücretinin ödenmemesi halinde yasal sürecin nasıl işleyeceği hususları incelenmiştir.

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Hangileridir?

Ulusal bayram ve genel tatil günleri 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’da sınırlı olarak sayılmıştır.

Kanun’un 1. maddesi uyarınca;

“1923 yılında Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim günü Ulusal Bayramdır. Türkiye’nin içinde ve dışında Devlet adına yalnız bugün tören yapılır. Bayram 28 Ekim günü saat 13.00’ten itibaren başlar ve 29 Ekim günü devam eder.”

Kanun’un 2. maddesi doğrultusunda ise;

1. 23 Nisan günü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramıdır.
2. 19 Mayıs günü Atatürk’ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı günüdür.
3. 30 Ağustos günü Zafer Bayramıdır.
4. Ramazan Bayramı; Arefe günü saat 13.00’ten itibaren 3,5 gündür.
5. Kurban Bayramı; Arefe günü saat 13.00’ten itibaren 4,5 gündür.
6. 1 Ocak günü yılbaşı tatili,
7. 1 Mayıs günü Emek ve Dayanışma Günü
8. 15 Temmuz günü Demokrasi ve Milli Birlik Günü tatilidir.

Sayılı resmi bayramlar, dini bayramlar ve sair resmi tatil günlerinde işçi, çalışma yapmasa dahi o günlük yevmiyesine hak kazanacaktır. Çalışma yapılması halinde ise işçi, ek ücrete hak kazanacaktır.

Kanun’un 2. Maddesi düzenlemesine göre sayılı günlerin tamamında resmi daire ve kuruluşlarda çalışma yapılması yasaklanmıştır. Özel işyerleri için ise yalnızca 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda yasaklanmış, diğer sayılı günlerde işyerlerinde çalışma yapılıp yapılmayacağı ise tarafların iradelerine bırakılmıştır. Bir diğer deyişle bireysel veya toplu iş sözleşmelerinde çalışma yapılıp yapılmayacağı hususunda hüküm tesis edilebileceği belirtilmiştir. İş sözleşmelerinde bu hususta bir düzenleme olmaması halinde ise ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılması için işçinin yazılı rızası aranacaktır. İşçinin rızası olmaksızın ise çalıştırılması mümkün olmayacaktır.

Belirtmek gerekir ki; iş sözleşmeleri çerçevesinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılacağı hususu kararlaştırılsa da kararlaştırılmasa da işçi, bu günlerde çalışma yapması halinde ek bir günlük net ücreti kadar ücrete hak kazanacaktır.

Resmi Tatil Günlerinde Çalışma Yapan İşçinin Alacağı Nasıl Hesap Edilir?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 47. Maddesinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işçilerin hak edişlerinin ne şekilde tespit edileceği düzenlenmiştir. Düzenlemeye göre işçi, ulusal bayram ve genel tatil günlerinden sayılan günlerde çalışma yapmasa dahi bir iş karşılığı olmaksızın o günlük ücretlerine hak kazanırlar. Buna ek olarak o günlerde tatil yapılmaz ve çalışılırsa, işçi çalışma yaptığı gün için ayrıca 1 günlük net ücreti tutarında ücrete hak kazanacaktır.

Günlük ücretin tespitinde işçinin net ücreti dikkate alınacak, yol ve yemek ücreti gibi ek ödemeler hesaplamaya dahil edilmeyecektir.

İşçinin ulusal bayram ve genel tatil günlerinden sayılan, toplumda resmi tatil günü olarak adlandırılan günlerde çalışma yaparak ek ücrete hak kazanması için günlük çalışma saati sınırlaması belirtilmemiştir. Yani, işçinin UBGT ücretine hak kazanabilmesi için tam gün çalışması gerekmeyecek, o gün çalışma yapmış olması bir günlük ek ücrete hak kazanması için yeterli olacaktır.

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması Karşılığında Serbest Zaman Kullanılabilir mi?

Ulusal bayram ve genel tatil günleri sınırlı sayıda sayılmıştır. Resmi tatil olarak nitelendirilen bu günlerde çalışma yapılması halinde işçinin bir günlük net ücreti tutarında ek ücrete hak kazanacaktır. Kanunda işçinin UBGT çalışması karşılığının para ile ödeneceği düzenlenmiş, çalışmalarının karşılığında işçiye izin-serbest zaman kullandırmak düzenlemesine yer verilmemiştir. Dolayısıyla işçiye serbest zaman kullandırılması, UBGT çalışmasının karşılığının verildiği anlamını taşımayacak, işçinin UBGT alacağı talep hakkı devam edecektir.

UBGT Ücretinin Ödenmemesi Halinde Yasal Süreç

İşçinin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapması halinde bir günlük yevmiyesi kadar ek ücrete hak kazanmaktadır. Ulusal bayram ve genel tatil ücreti olarak adlandırılan bu işçilik alacağının işçiye ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde ise işçi bu hususta yasal süreç başlatma hakkına sahip olacaktır.

Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı fesih türüne bağlı alacaklardan değildir. İşçinin iş sözleşmesi işveren tarafından haklı sebeple feshedilse dahi işçi ulusal bayram ve genel tatil günleri ücretini talep etme hakkına sahiptir. Diğer yandan işçi, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmemesi veya eksik ödenmesinden bahisle iş akdini haklı sebeple feshetme hakkına sahip olacaktır. Bu durumda, diğer koşulların da sağlanmış olması halinde kıdem tazminatına da hak kazanacaktır. ( Kıdem tazminatı hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız.)

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde Çalışmanın İspatı

Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı talep eden işçinin, dava dosyası kapsamında ulusal bayram ve genel tatil günü sayılan günlerde çalışma yaptığını ispatlaması gerekecektir. Bu günlerde çalışma yaptığını ispatlayan işçinin, çalışmalarının karşılığı ücretin ödendiğini ispat yükü ise işverendedir.

İşçi ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yaptığını puantaj kaydı, iş yeri içi yazışmalar gibi yazılı belgelerle ispat edebileceği gibi elinde yazılı belge olmaması durumunda iddiasını tanık beyanlarıyla da ispat edebilir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmaların karşılığında ödemeler, ücret bordrolarında ve ücret hesap pusulalarında gösterilmektedir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bu nedenle aksinin işçi tarafından yazılı delille ispatlanması gerekecektir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin tahakkuk bulunan ücret bordrosu işçinin imzasını taşıyorsa, ait olduğu aya ilişkin ulusal bayram ve genel tatil günü çalışma ücretlerinin tamamının ödendiği kabul edilmektedir. Ancak işçi ücret bordrosuna imza atarken, bordroda yazılandan daha fazla ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı olduğuna ilişkin ihtirazi kayıt düşebilir. İhtirazi kayıt bulunmuyor ve fakat yine de bordroda yazılandan fazla, ulusal bayram ve genel tatil günü ücreti alacağı olduğunu iddia ediyorsa işçinin bu alacağını ancak yazılı delillerle ispatlaması gerekecektir.

Ücret bordrosunun işçinin imzasını taşımaması ve banka kanalıyla yapılan ödemenin de bordroda yazılan ücretle uyuşması halinde işçinin, söz konusu aya ilişkin bordroda yazılı ulusal bayram ve genel tatil ücretini aldığı kabul edilmektedir. Ulusal bayram ve genel tatil günleri sınırlı sayıda bulunduğundan bordroda tahakkuk etmiş gün sayısı o ayda yer alan tatil gün sayısını karşılıyorsa, o aya ilişkin ödemelerin eksiksiz yapıldığı neticesine ulaşılacaktır. Ancak imzasız bordroda, tahakkuk bulunmuyor veya eksik gün tahakkuku bulunuyor ve işçi, tanık beyanlarıyla ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışmasının daha fazla olduğunu ispatlamışsa, imzasız ücret bordrosunda yazılı tutar hesaplanan miktardan düşülecek, işçinin fazlaya ilişkin alacağı olduğu kabul edilecektir.

İşçilik alacaklarına ilişkin taleplerde dinlenecek tanıkların işçiyle aynı dönemlerde çalışma yapmış, işçinin çalışmasına bire bir şahit olmuş olması gerekmekle birlikte davalı işverene karşı davasının da bulunmaması, davalı işveren ile davacı tanığı arasında husumet olmaması beklenmektedir. Tanık ile işveren arasında husumet bulunması halinde mahkemece bu tanığın beyanlarına ihtiyatlı yaklaşılacak, tanığın beyanlarının başkaca delillerle desteklenmesi beklenecektir.

İşçinin, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin çalışmalarını yalnızca tanık beyanlarıyla ispatlaması ve bu çalışmalarına ilişkin yazılı bir delil sunmaması halinde mahkemeye yapılan hesaplamanın %30’una kadar indirim yapma takdiri verilmiştir. Ancak ispatın yazılı delillere dayanması halinde mahkemenin bu konuda takdiri bulunmamaktadır.

UBGT Ücretine Uygulanacak Faiz Nedir?

İşçi, çalışma yaptığı anda ulusal bayram ve genel tatil ücretine hak kazanmaktadır. Bu ücretler genellikle işverenlerce ücret bordrosuna yansıtılarak ve işçinin aylık ücretine ek olarak aylık ücreti ile aynı zamanda ödenmektedir. Ulusal bayram ve genel tatil ücretinin işçiye ödenmemesi ya da eksik ödenmesi durumlarında talep tarihinden itibaren faiz işletilebileceği düzenlenmektedir. Eğer işçi, ulusal bayram ve genel tatil ücretinin ödenmesi yönünde işverene bir ihtarname gönderdiyse ihtarname tarihinden, ihtarname bulunmuyorsa  dava ya da ıslah tarihinden itibaren faiz işletilebilecektir. Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağına uygulanacak faiz oranı “bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz”olarak düzenlenmiştir. Bu faiz oranı faiz başlangıç tarihine göre tespit edilmektedir.

UBGT Ücreti Talebinde Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı İş Kanunu’nda düzenlenmiş olan bir işçilik alacağıdır. İşçilik alacaklarına ilişkin taleplerde görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. Yetkili yer ise işyeri merkezinin bulunduğu yer yahut işçinin işini en son yaptığı yer mahkemesidir.

İşçilik alacakları dava yoluyla talep edilmeden evvel zorunlu arabuluculuk sürecine tabidir. Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağına ilişkin talepte bulunacak işçi öncelikle yetkili arabuluculuk bölgesinde arabuluculuk sürecine ilişkin başvuru yapmalıdır. Süreç içerisinde anlaşmaya varılamaması halinde yetkili mahkemede dava açılması gerekecektir.

UBGT Ücreti Talebinde Zamanaşımı

Ulusal bayram ve genel tatil günleri alacağı talebi 5 yıllık zamanaşımına tabi tutulmuştur. Zamanaşımı süresi alacağın hak edildiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Alacağın, dava yoluyla talep edilmesi halinde yapılacak hesaplamada dava tarihinden geriye dönük 5 yıl içerisinde yapılmış olan ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışmaları dikkate alınacaktır.

Arabuluculuk süreci işletilmesinin zorunlu tutulmasının bir neticesi olarak arabuluculuk sürecinde geçen zaman zamanaşımı süresini durdurmaktadır. Örneğin; arabuluculuk başvuru tarihi ile anlaşmama tutanağının imzalandığı toplantı tarihi arasında geçen 1 aylık sürede talep edilen alacağa ilişkin zamanaşımı süresi işlemeyecektir.

Ulusal Bayram Ve Genel Tatil Günlerinde Çalışma Yapan İşçinin Hakları yazısı ilk önce Birikken Hukuk Bürosu - Av. Alperen Birikken üzerinde ortaya çıktı.