Apartman veya sitede evcil hayvan beslenmesini açıkça yasaklayan bir mevzuat bulunmamakla birlikte, bu konuda değerlendirme yapılırken yönetim planı, kat malikleri kurulu kararları ve Türk Medeni Kanunu hükümleri birlikte ele alınmalıdır. Aşağıda, evcil hayvan beslenmesi yasağının şartları yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararları çerçevesinde evcil hayvan beslenmesinin yasaklandığı durumlarda ortaya çıkabilecek hukuki sonuçlar açıklanacaktır.
Yönetim Planında Evcil Hayvan Beslenmesine Getirilen Sınırlamalar
Kat mülkiyetine tabi apartman ve site yaşamında evcil hayvan beslenmesi konusu, özellikle hayvan severler ile diğer site sakinlerinin hak ve özgürlükleri arasında hassas bir denge kurulmasını gerektiren bir alandır. Apartmanda evcil hayvan besleme konusunda en belirleyici unsurlardan biri yönetim planında yer alan evcil hayvan yasağıdır. Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 28. maddesine göre yönetim planı, tüm kat maliklerini bağlayıcı nitelikte bir sözleşme hükmündedir ve bu plan, kat mülkiyeti kütüğüne tescil edilmek suretiyle hukuken geçerlilik kazanır. Yönetim planında yer alan hükümler, yalnızca o tarihte malik olan kişileri değil, daha sonra mülkiyet veya kullanım hakkını edinen tüm bireyleri de bağlar. Bu çerçevede, yönetim planında evcil hayvan beslenmesini açıkça yasaklayan veya sınırlayan hükümlerin bulunması halinde, bu kurallar hukuken geçerli ve uyulması zorunlu düzenlemeler olarak kabul edilir. Yönetim planı hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız.
Yargı kararlarında da bu husus açıkça ortaya konmuştur. Örneğin emsal bir kararda, site yönetim planının 45/e maddesinde “yüksek katlı binalarda kedi, köpek gibi evcil hayvanların beslenemeyeceği” düzenlenmiştir. Her ne kadar ilk derece mahkemesi bu yasağın mutlak olmadığını, çevreyi rahatsız etmeyen hayvanların uzaklaştırılamayacağını belirterek davayı reddetmişse de, Yargıtay bu kararı bozmuş ve yönetim planındaki yasaklayıcı hükme açıkça vurgu yaparak, evcil hayvan beslenmesinin bu hüküm uyarınca mümkün olamayacağını belirtmiştir. Yargıtay, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. maddesi gereği kat maliklerinin, hem birbirlerini rahatsız etmemek hem de yönetim planı hükümlerine uymakla yükümlü olduğunu vurgulamıştır. Neticede, Hukuk Genel Kurulu da bozma kararını benimsemiş ve yönetim planına aykırı şekilde köpek beslenmesinin hukuken korunamayacağı sonucuna ulaşmıştır.
Bu kararın önemi şuradadır: Yönetim planında açıkça evcil hayvan beslenemeyeceğine dair bir yasak varsa, bu düzenleme, evcil hayvan sahibinin iyi niyeti ya da hayvanın zararsız oluşu gibi gerekçelerle bertaraf edilemez. Zira yönetim planı, sadece genel nitelikteki medeni hukuk kurallarına değil, aynı zamanda taraflar arasında özel bir anlaşma hükmünde olduğundan sözleşmesel bağlayıcılığı haizdir.
Öte yandan, yönetim planında açık bir yasak olmasa da bazı sınırlandırmalar getirilebilmektedir. Bir başka yargı kararında, apartman yönetim planında yalnızca “başka hayvanların” yasaklandığı, köpek beslenmesine ise müsaade edildiği ancak bu müsaadenin diğer sakinlerin rahatsız edilmemesi koşuluna bağlı olduğu belirtilmiştir. Bu durumda yönetim, özellikle köpek havlaması, kötü koku ya da hayvan tüyü gibi nedenlerle site sakinlerinin rahatsızlık duyduğunu ileri sürerek, evcil hayvanın uzaklaştırılmasını talep etmiştir. Ancak mahkeme, köpeğin çevreye gerçekten rahatsızlık verip vermediği hususunda somut bir delil bulunmadığı, tanık beyanları ve uzman bilirkişi incelemesiyle bu hususun değerlendirilmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına hükmetmiştir. Buradan çıkan sonuç şudur: Yönetim planında açık bir yasak yoksa ve yalnızca rahatsızlık yaratılması halinde müdahale öngörülüyorsa, gerçek bir rahatsızlığın varlığı somut delillerle ispat edilmeden evcil hayvanın uzaklaştırılması mümkün değildir.
Ancak her iki durumda da dikkat çekici olan, yönetim planının hukuki niteliğidir. Yönetim planındaki evcil hayvan yasağı veya sınırlaması, yalnızca bir düzenleme değil, bir sözleşme hükmüdür. Bu hükmün iptali ya da değiştirilmesi için tüm kat maliklerinin beşte dördünün oy birliği gerekir. Aksi takdirde, yönetim planındaki yasak yürürlükte kalmaya devam eder ve mahkemeler nezdinde de bağlayıcılığını korur.
Sonuç olarak, yönetim planında açıkça “yüksek katlı binalarda kedi ve köpek gibi evcil hayvanlar beslenemez” hükmü yer alıyorsa ve bu hüküm halen yürürlükteyse, site sakinlerinin bu kurala uyması zorunludur. Aksi davranış, hem yönetim planına aykırılık teşkil eder hem de komşuluk ilişkilerini zedeleyici nitelik taşıyabilir. Bununla birlikte, hayvan beslenmesinin yalnızca rahatsızlık yaratmamak koşuluyla serbest bırakıldığı durumlarda, bu rahatsızlığın gerçekten var olup olmadığı somut delillerle ispat edilmelidir. Aksi hâlde, sırf bazı kişilerin öznel rahatsızlığı gerekçe gösterilerek evcil hayvanların evden uzaklaştırılması hukuka aykırı olacaktır.
Kat Malikleri Kurulu Kararları Evcil Hayvan Beslemeyi Engelleyebilir mi?
Kat malikleri kurulu, apartman ve site yönetiminde önemli karar organlarından biri olmakla birlikte, her konuda sınırsız yetkiye sahip değildir. Özellikle evcil hayvan beslenmesinin yasaklanması gibi temel haklara müdahale niteliğindeki konularda alınan kararların, hukuki bağlayıcılığı ve geçerliliği belirli şartlara bağlıdır. Kat malikleri kurulu hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız.
Yargıtay tarafından incelenen bir uyuşmazlıkta, bir apartman sakininin köpek beslemesi, diğer kat maliklerince şikâyet konusu yapılmış ve kat malikleri kurulunca köpeğin uzaklaştırılmasına yönelik karar alınmıştır. Yerel mahkeme, bu karara dayanarak evcil hayvanın daireden uzaklaştırılmasına hükmetmiştir. Ancak Yargıtay, yönetim planında köpek beslenmesini açıkça yasaklayan bir hüküm bulunmadığına ve yalnızca diğer sakinlerin rahatsız edilmemesi şartıyla hayvan beslenmesine izin verildiğine dikkat çekerek, yalnızca şikâyetlere dayanılarak köpeğin uzaklaştırılmasının yeterli olmadığına karar vermiştir.
Kararda vurgulandığı üzere, evcil hayvanın gerçekten rahatsızlık verip vermediğinin somut biçimde ortaya konulması gerekir. Bunun için mahkemelerce; köpeğin cinsi, gürültü düzeyi, saldırgan olup olmadığı gibi hususlar araştırılmalı, gerekiyorsa keşif yapılmalı ve tanık beyanlarına başvurulmalıdır. Ayrıca, kat malikinin bizzat davaya dahil edilmemesi ve delillerin toplanmaması da usul yönünden bozma sebebi sayılmıştır.
Sonuç olarak, yönetim planında açıkça yasaklayıcı bir hüküm bulunmadığı sürece, yalnızca kat malikleri kurulu kararıyla evcil hayvan beslenmesi yasaklanamaz. Böyle bir yasak ancak yönetim planı değişikliği ile ve tüm kat maliklerinin beşte dördünün onayıyla mümkündür. Aksi hâlde, yalnızca bazı sakinlerin rahatsızlık beyanlarıyla alınan kararlar, temel haklara müdahale niteliği taşıyacağından hukuken geçerli kabul edilmez.
Türk Medeni Kanunu’na Göre Evcil Hayvan Beslemenin Sınırları
Türk Medeni Kanunu’nun 737. Maddesinde;
“Herkes, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkileri kullanırken ve özellikle işletme faaliyetini sürdürürken, komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmakla yükümlüdür.
Özellikle, taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz, koku çıkartarak, gürültü veya sarsıntı yaparak rahatsızlık vermek yasaktır.
Yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirmeye ilişkin haklar saklı”.
Hükmü amirdir. Buna göre kat maliklerinin komşularının huzurunu kaçırmamak şartı ile evcil hayvan beslemesi mümkündür.
Evcil Hayvanların Tahliyesi: Hukuki Süreç Nasıl İşler?
Yukarıda açıklanan şartlar çerçevesinde, site veya apartmanda yönetim planı ya da kat malikleri kurulu kararı doğrultusunda evcil hayvan beslenmesinin yasaklanması durumunda, evcil hayvanın bağımsız bölümden tahliyesi ancak mahkeme kararıyla mümkündür. Mahkeme kararı olmaksızın, evcil hayvanın zorla uzaklaştırılması hukuken mümkün değildir.
Kiracıların Evcil Hayvan Beslemesi Yasaklanabilir mi?
Türk Borçlar Kanunu’nun 316. Maddesinde;
“Kiracı, kiralananı, sözleşmeye uygun olarak özenle kullanmak ve kiralananın bulunduğu taşınmazda oturan kişiler ile komşulara gerekli saygıyı göstermekle yükümlüdür.
Kiracının bu yükümlülüğüne aykırı davranması durumunda kiraya veren, konut ve çatılı işyeri kirasında, en az otuz gün süre vererek, aykırılığın giderilmesi, aksi takdirde sözleşmeyi feshedeceği konusunda yazılı bir ihtarda bulunur. Diğer kira ilişkilerinde ise, kiraya veren, kiracıya önceden bir ihtarda bulunmaksızın, yazılı bir bildirimle sözleşmeyi hemen feshedebilir.
Konut ve çatılı işyeri kirasında, kiracının kiralanana kasten ağır bir zarar vermesi, kiracıya verilecek sürenin yararsız olacağının anlaşılması veya kiracının bu yükümlülüğe aykırı davranışının kiraya veren veya aynı taşınmazda oturan kişiler ile komşular bakımından çekilmez olması durumlarında kiraya veren, yazılı bir bildirimle sözleşmeyi hemen feshedebilir.”
Denilmek suretiyle Yönetim planında açıkça yasaklanmış olmasına rağmen evcil hayvan besleyen kiracı, birlikte yaşamaktan doğan yükümlülüklere aykırı davrandığı gerekçesiyle ev sahibi tarafından kira sözleşmesinin feshiyle karşı karşıya kalabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus vardır: Bu davayı yalnızca ev sahibi açabilir. Site yöneticisi ya da diğer kat malikleri, kiracının tahliyesi için doğrudan dava açma hakkına sahip değildir.
Sonuç
Apartman ve site yaşamında kedi veya köpek beslemek gibi evcil hayvan edinimleri, hem hayvan sever bireylerin yaşam tarzı hem de diğer kat maliklerinin huzur ve konforu açısından hassas bir denge gerektirir. Bu konuda temel belirleyici unsur yönetim planıdır. Eğer yönetim planında açık ve net bir şekilde evcil hayvan beslenmesi yasaklanmışsa, bu yasak tüm kat maliklerini, kiracıları ve bağımsız bölümü fiilen kullanan kişileri bağlayıcı niteliktedir.
Ancak yönetim planında böyle bir yasak bulunmuyorsa, sırf kat malikleri kurulu kararıyla evcil hayvan beslenmesinin yasaklanması mümkün değildir. Çünkü bu tür bir karar, mülkiyet hakkına ve kişinin özel yaşamına müdahale anlamına geleceğinden, yalnızca yönetim planı değişikliği yoluyla ve kat maliklerinin beşte dördünün onayı ile geçerlilik kazanabilir.
Öte yandan, evcil hayvanın gerçekten rahatsızlık yaratması hâlinde Türk Medeni Kanunu ve Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde somut delillerle desteklenen bir mahkeme süreci başlatılarak, hayvanın tahliyesi talep edilebilir. Bu tahliye de ancak mahkeme kararıyla mümkündür.
Kiracılar açısından ise, yönetim planındaki yasağa aykırı şekilde evcil hayvan beslenmesi durumunda, yalnızca ev sahibi tarafından kira sözleşmesinin feshi yoluna gidilebilir. Site yönetimi veya diğer kat malikleri doğrudan tahliye davası açamaz.
Sonuç olarak, evcil hayvan beslenmesi konusunda hak ve özgürlüklerle, komşuluk hukuku çerçevesinde ortaya çıkan yükümlülüklerin dikkatle dengelenmesi gerekir. Yargı kararları da bu dengeyi, yönetim planına ve somut rahatsızlık iddialarına dayalı olarak gözetmektedir. Bu nedenle hem evcil hayvan sahiplerinin hem de diğer kat maliklerinin haklarını kullanırken dikkatli ve bilinçli hareket etmeleri, ihtilafların önlenmesi açısından büyük önem taşır.
Sık Sorulan Sorular
Sitede kedi veya köpek beslemek serbest mi?
Sitede kedi ya da köpek gibi evcil hayvanları beslemek, yönetim planında yasaklanmadığı sürece serbesttir. Ancak diğer sakinlerin huzurunu bozan bir durum söz konusu olursa, rahatsızlık gerekçesiyle müdahale edilebilir.
Evcil hayvan nedeniyle tahliye edilebilir miyim?
Yönetim planı yasağına rağmen evcil hayvan besleyen kiracı, ev sahibi tarafından ihtar sonrası tahliye edilebilir. Ancak bu süreç mahkeme kararıyla olur.
Evcil hayvan komşuları rahatsız ederse ne olur?
Yönetim planında açık bir yasak yoksa bile, eğer hayvanın sesi, kokusu veya davranışları komşular için ciddi rahatsızlık oluşturuyorsa, bu durum mahkeme süreciyle değerlendirilebilir. Ancak bu rahatsızlık somut delillerle ispat edilmelidir.