İmar Planı Nedir?
Belde halkının sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamayı, sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmayı, yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen ve bu amaçla beldenin ekonomik, demografik, sosyal, kültürel, tarihsel, fiziksel özelliklerine ilişkin araştırmalara ve verilere dayalı olarak hazırlanan, kentsel yerleşme ve gelişme eğilimlerini alternatif çözümler oluşturmak suretiyle belirleyen, arazi kullanımı, koruma, kısıtlama kararları, örgütlenme ve uygulama ilkelerini içeren pafta, rapor ve notlardan oluşan belgedir. İmar planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olmak üzere iki aşamadan oluşur.
Nazım İmar Planı (1/5000 ölçekli İmar Planı) Nedir?
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesine göre, varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Uygulama İmar Planı (1/1000 ölçekli İmar Planı) Nedir?
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesinde tanımlandığı üzere, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.
Çevre Düzeni Planı Nedir?
3194 sayılı Kanun’un 5. Maddesine göre, varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plandır.
Mekânsal Strateji Planı Nedir?
Aynı maddede belirtilen bu plan, ekonomik, sosyal politikalar ve çevre politikaları ile stratejilerini mekânla ilişkilendirerek fiziki gelişmeyi ve sektörel kararları yönlendiren, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde hazırlanan, raporu ile bütün olan plandır.
Mevzi İmar Planı Nedir?
Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelikte tanımı yapılan mevzi imar planı, mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz kalması veya yeni yerleşim alanlarının kullanıma açılması gereğinin ve sınırlarının ilgili idarece belirlenmesi halinde, bu Yönetmeliğin plan yapım kurallarına uyulmak üzere yapımı mümkün olan, yürürlükteki her tür ve ölçekteki plan sınırları dışında, planla bütünleşmeyen konumdaki, sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarını kendi bünyesinde sağlayan, raporuyla bir bütün olan imar planıdır.
Revizyon İmar Planı Nedir?
Her tür ve ölçekteki planın ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı veya sorun yarattığı durumlar ile üst ölçek plan kararlarına uygunluğun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi sonucu elde edilen plandır.
Parselasyon Planı Nedir?
İmar Kanunu’nun 18. Maddesine dayanılarak, imar parsellerinin düzenlenmesi ve tescil edilmesi amacıyla yapılan düzenlemeleri içerir. Ayrıntılı bilgi için “Düzenleme Ortaklık Payı Nedir?” yazımızı okuyabilirsiniz. Okumak için: tıklayınız.
Koruma Amaçlı İmar Planı Nedir?
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na göre, bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır.
İlave İmar Planı Nedir?
Mevcut planların kapsamadığı alanlar için ek düzenleme yapan planlardır. İlgili kanunlar ve yönetmeliklere uygun şekilde hazırlanır.
İmar Planlarına Karşı İtiraz ve Dava Yolu
İmar Planlarına Karşı İtiraz Yolu
İmar planları, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
İmar Planlarına Karşı Nereye İtiraz Edilir?
Belediler tarafından hazırlanan imar planlarına karşı itirazlar belediye başkanlığına yapılır. Belediye sınırları dışındaki imar planlarına karşı itiraz edilecek makam valiliktir.
İmar Planlarına Karşı Dava Açılması
İmar planlarına karşı itirazda bulunulmuş ancak belediye veya valilik, itiraza herhangi bir cevap vermeyerek zımni rette bulunmuş olabilir. Ayrıca, itiraza yanıt verilerek reddedilen durumlarda, imar planı nedeniyle menfaati ihlal edilen kişi ya da kurum, derhal iptal davası açmalı ve yürütmenin durdurulması talebinde bulunmalıdır.
İmar Planlarına Karşı Açılan Davalarda Görevli ve Yetkili Mahkeme
Danıştay Kanunu’nun 24. Maddesinde Danıştay’ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla göreceği davaları sayılmıştır. Buna göre bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak davalarda ilk derece mahkemesi olarak görevli mahkeme Danıştay’dır. Bu durumda, bakanlıklar tarafından düzenlenen imar planlarına karşı açılacak davada görevli mahkeme Danıştay’dır.
Yine Danıştay Kanunu’nun 24. Maddesine göre birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlerde Danıştay ilk derece mahkemesi sıfatıyla görevlidir. İmar planlarının iptali talep edildiğinden birden fazla idare mahkemesinin yetkili olduğu görünüyorsa yine iptal davası Danıştay’da açılmalıdır. Nihayetinde, imar planlarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme “idare mahkemeleri” ve “Danıştay”dır.
İmar Planlarından doğan uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir.
İmar Planlarına Karşı İdareye Başvuru Zorunlu Mudur?
İdari işlemin iptali için kanunda idareye başvurunun zorunlu olduğu durumlarda idareye başvurulmadan dava açılmışsa, mahkeme dava dilekçesinin görevli idari mercie tevdine karar verilecektir. Kanunda, imar planları için zorunlu idari başvuru öngörülmediği için iptal davasının açılması için zorunlu idari başvuru yapılmasına gerek yoktur.
İmar Planlarına Karşı Açılacak Davalarda Süre
İmar yargıda dava açma süresi kamu düzeninden olduğundan süresi içinde açılmayan davalarda “davanın reddi” kararı verilecektir. İmar planlarının iptali istemiyle açılacak davalarda sürenin başlangıcı durumlara göre değişecektir. Aşağıda bu durumlar irdelenmiştir.
Askı Süresi ve Doğrudan Dava Açılması
İmar planı bir aylık askı süresi boyunca ilan edilir. Askı süresi sonunda plan kesinleşir. Bu süreçte, ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde doğrudan idari dava açılabilir.
Askı Süresi İçinde Yapılan İtirazlar
Askı süresi içinde, ilgili idareye yapılan bir itiraza yanıt verilmezse, dava açma süresi askı süresinin son ilan tarihinden itibaren işlemeye başlar. İtirazın zımnen reddedildiği tarih esas alınarak, bu tarihten itibaren 60 gün içinde dava açılabilir.
Eğer idare, itiraza ilişkin açık bir cevap verir ve bu cevap reddedilirse, reddin tebliğinden itibaren kalan süre içinde dava açma hakkı doğar.
2577 Sayılı Kanun’un 11. Maddesi Kapsamında Başvuru
Askı süresinin son gününden itibaren başlayan 60 günlük dava açma süresi içinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi kapsamında başvuru yapılması durumunda, bu başvuru dava açma süresini durdurur. Eğer bu başvuruya 60 gün içinde cevap verilmezse, sürenin durduğu yerden itibaren dava açılabilir.
İlanı Gereken Düzenleyici İşlemler ve Dava Süresi
Düzenleyici işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açma süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine, ilgili bireysel işlemler ya da düzenleyici işlemler aleyhine dava açılması mümkündür.