Kooperatif hissesine sahip olan gerçek kişi vefat ettiği zaman kooperatif ortaklığı sona erer. Vefat eden ortağın mirasçılarının kooperatif ortaklığına devam edebilmesi için belli şartlar mevcuttur. Bu yazımızda kooperatif ortağının vefat etmesi durumunda miras kalan kooperatif hissesi hangi şartlar altında mirasçılara geçebileceği, mirasçıların hak ve sorumlulukları anlatılacaktır.
1. Kooperatif Ortağının Vefat Etmesi – Kooperatif Hissesi Miras Kalır Mı?
Gerçek bir kişinin vefatı halinde, mirasçılarının kooperatif ortağı olabilmesi için, kooperatif ana sözleşmesinde bu duruma açıkça izin veren bir hükmün bulunması gerekir. Aksi halde, mirasçılar kooperatif ortağı sıfatını kazanamaz.
Ana sözleşmede, ortağın vefatı durumunda mirasçıların ortaklığa kabulü belirli şartlara bağlanabilir. Bu şartların gerçekleşmesi halinde mirasçılar kooperatife ortak olma hakkı elde eder. Kooperatif yönetim kurulu, söz konusu şartların yerine getirilip getirilmediğini incelemek ve değerlendirmekle yükümlüdür. Ayrıca, mirasçıların 1163 sayılı Kooperatif Kanunu’na göre ortak olabilme yeterliliğine sahip olmaları da zorunludur. Örneğin, kısıtlı bir kişinin kooperatif ortağı olması mümkün değildir.
Kooperatif Ana sözleşmesi hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız.
2. Vefat Eden Kooperatif Ortağının Mirasçıları Ne Yapmalı?
Vefat eden ortağın mirasçılarının ortaklık sıfatını haiz olabilmeleri için mirasçı olduklarına dair veraset ilamı almaları, bu verasat ilamı ile mirasçı olduklarını kanıtlayan mirasçılar makul bir süre içerisinde kooperatife başvurmalıdırlar. Mirasçılar makul süre içerisinde kendi aralarında temsilci seçmelidirler. Kooperatif genel kuruluna da sadece miras temsilcisi katılabilmektedir. Makul süre kooperatiflerde genellikle üç ay olarak belirlenmiştir.
Verasat ilamının ne olduğu ve nasıl alındığı hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız
3. Konut Yapı Kooperatiflerinde Vefat Eden Ortağın Mirasçıları Ne Yapmalı?
Konut yapı kooperatiflerinde bir ortağın vefat etmesi halinde, mirasçıların nasıl hareket etmesi gerektiği hem Kooperatif Kanunu’nda hem de kooperatifin ana sözleşmesinde düzenlenmiştir. Bu süreçte özellikle ortaklık haklarının devri ve alacakların ödenmesiyle ilgili bazı önemli kurallar bulunmaktadır.
Vefat eden ortağın mirasçıları, ferdi münasebete geçilmeden önce, ölüm tarihinden itibaren üç ay içinde bir temsilci belirleyerek bu durumu kooperatife bildirmelidir. Mirasçılar bu süre içinde temsilci tayin eder ve kooperatife başvurursa, ölen ortağın kooperatif ortaklığına ilişkin hak ve yükümlülükleri mirasçılar lehine devam eder.
Ancak mirasçıların üç ay içerisinde temsilci tayin etmemesi veya kooperatif ortaklığına devam etmek istememeleri halinde, vefat eden ortağın kooperatifle olan ilişkisinin tasfiyesi gündeme gelir. Bu durumda, kooperatif, ortağın sermaye payı ve diğer alacaklarını yıllık bilançoya göre hesaplar ve bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde ödemekle yükümlüdür.
Eğer ölen ortağın yerine yeni bir ortak alınırsa, eski ortağın ödediği gider taksitleri, Kooperatif Ana Sözleşmesi’nin 21. maddesi uyarınca derhal iade edilir. Öte yandan, ayrılan ya da vefat eden ortakların kooperatifin yedek akçeleri üzerinde herhangi bir hak iddia etmeleri mümkün değildir. Ayrıca, bu alacakların istenmemesi durumunda, ölen ortağın kooperatiften olan hak ve alacakları, talep edilebilir hale geldikten itibaren beş yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar.
Bu nedenle, vefat eden bir kooperatif ortağının mirasçıları süreci, yasal sürelere ve prosedürlere uygun şekilde yürütmeli ve hem hak kaybı yaşamamak hem de kooperatifin yükümlülüklerini netleştirmek adına kooperatif yönetimiyle hızlı bir şekilde iletişime geçmelidir.
4. Ortağı Vefat Eden Kooperatif Ne Yapmalı?
1163 sayılı Kooperatif Kanunu’nun 14. maddesinde; “Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Anasözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir.” hükmü yer almaktadır. Bu düzenleme gereğince, kooperatif ortağının vefatıyla birlikte ortaklık sıfatı kendiliğinden sona erer. Ancak, mirasçıların kooperatif ortaklığına devam edip etmeyecekleri ve bir temsilci belirleyip belirlemeyecekleri konularında, kooperatifin herhangi bir uyarıda bulunmadan doğrudan ihraç kararı alması hukuken mümkün değildir. Bu nedenle, kooperatif yönetimi, vefat eden ortağın mirasçılarının kimlik ve adres bilgilerini tespit ederek, onları temsilci tayin etmeleri ve bu durumu kooperatife bildirmeleri konusunda açık şekilde yazılı olarak uyarmalıdır.
5. Miras Kalan Kooperatif Hissesi Satılabilir Mi?
Kişinin vefatıyla birlikte, terekeye konu olan malvarlığı üzerindeki hak ve borçlar mirasçılara iştirak halinde mülkiyet esasına göre geçer. Bu mülkiyet türünde, her mirasçının hakkı, muristen kalan tüm malvarlığı üzerinde geçerlidir; ancak mirasçılar, miras konusu mal varlığı üzerinde tasarruf işlemleri yapabilmek için oy birliğiyle karar almak zorundadır. Bu sebeple, vefat eden ortağın kooperatifteki hissesi ancak tüm mirasçıların oy birliği ile hareket etmesi ya da bir miras temsilcisi atanması hâlinde satılabilir veya devredilebilir. Aksi takdirde, yapılan tasarruf işlemleri hukuken geçersiz sayılır.
Kooperatif Ortaklığının Devri hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız.
İştirak halinde mülkiyet hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız.
6. Mirasçılar Ölen Ortağın Kooperatif Borçlarından Sorumlu Mudur?
Kooperatifte sınırsız veya sınırlı sorumluluğa sahip bir ortağın vefat etmesi ya da herhangi bir nedenle ortaklıktan ayrılması durumunda, bu kişinin kooperatiften ayrılışı kesinleşmiş olsa bile, ayrılış tarihinden itibaren bir yıl süreyle (veya ana sözleşmede öngörülmüşse daha uzun bir süre boyunca) bazı mali yükümlülükleri devam eder. Şayet bu süre içinde kooperatif iflas ederse, eski ortak, ortaklığı döneminde doğmuş borçlardan sorumlu tutulmaya devam eder. Aynı şekilde, bu süre zarfında ek ödeme yükümlülüğü varsa, bu yükümlülük de ortadan kalkmaz.
Kooperatif borçlarından dolayı ortakların sorumluluğu hakkında detaylı bilgi edinmek için; tıklayınız.
Sonuç
Kooperatif ortaklarının vefatı, hem mirasçılar hem de kooperatif açısından dikkatle yürütülmesi gereken hukuki ve mali sonuçlar doğurur. 1163 sayılı Kooperatif Kanunu ve kooperatifin ana sözleşmesi birlikte değerlendirildiğinde, miras kalan kooperatif hissesi devri ve ortaklık sıfatının devamı belirli şartlara bağlanmıştır.
Mirasçıların, kooperatif ortaklığına devam edebilmeleri için öncelikle veraset ilamı alarak ortaklığa ilişkin iradelerini kooperatife bildirmeleri ve temsilci tayin etmeleri gerekir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, kooperatif ortağının hissesi tasfiye sürecine girer ve yalnızca geçmişe dönük mali haklar (örneğin sermaye payı) talep edilebilir. Ancak, bu alacaklar için de zamanaşımı süresi bulunduğu unutulmamalıdır.
Öte yandan, mirasçılar kooperatif ortaklığına devam etme iradesi gösterse dahi, tasarruf işlemleri ancak iştirak halindeki mülkiyet kuralları çerçevesinde, oy birliği ile mümkündür. Aksi halde yapılan işlemler geçersiz sayılır.
Son olarak, vefat eden ortağın geçmiş dönem borçları ve varsa ek ödeme yükümlülükleri, kooperatifin iflası gibi durumlarda belirli süreler içinde mirasçılara da yansıyabilir. Bu nedenle hem hak kaybı yaşamamak hem de hukuki sorumluluklarla karşı karşıya kalmamak için mirasçıların süreci dikkatle yönetmeleri büyük önem taşır.
Kooperatif hissesi devri, mirasçıların hakları ve sorumlulukları hakkında profesyonel hukuki destek almak, sürecin sağlıklı işlemesi açısından faydalı olacaktır.